W najprostszym ujęciu, ten niezwykły gatunek polega na kreowaniu takich krain oraz istot, które są wytworem ludzkiej wyobraźni. Potrafi powołać do życia rzeczywistość zupełnie inną od tej, jaka nas otacza na co dzień. Czym w istocie jest fantasy? Jakie są najważniejsze cechy tego gatunku i kogo uważa się za jego prekursorów?
Fantasy jest terminem różnorodnym i kryjącym w sobie wiele dziedzin. Osoby nią zainspirowane kultywują nie tylko dzieła literackie oraz filmowe, ale również chętnie sięgają po gry komputerowe (szczególnie RPG), planszowe, karciane czy modelarskie. Niekiedy organizują różne eventy, podczas których np. przebierają się za swoich ulubionych bohaterów. To wszystko czyni w pewnym sensie środowisko fantasy czymś na kształt subkultury.
Geneza nurtu i jego najbardziej charakterystyczne dzieła
Zasadnicze przejawy omawianego nurtu, utrwalone w kulturze i przekazywane słownie, pojawiają się w mitologii czy poezji Homera. Prawdopodobnie pierwszym zachowanym tego rodzaju źródłem pisanym jest sumeryjski epos o Gilgameszu. Innymi, już znacznie późniejszymi tworami, które znane są współcześnie, przy czym warto je wyróżnić są m.in. "Baśnie tysiąca i jednej nocy", poemat "Beowulf", a nawet "Boska Komedia" Dante Alighieriego. Wpływ zarówno dzieł starożytnych, jak i nowożytnych z gatunku fantasy w dalszym ciągu stanowi źródło silnych inspiracji dla twórców nie tylko utworów pisanych, ale również malarstwa, rzeźby, kinematografii czy gier komputerowych.
Za właściwy początek nowoczesnego fantasy uważa się prace Johna Ruskina, powstałe w pierwszej połowie XIX wieku. Została wówczas wydana książka jego autorstwa pt. "Król Złotej Rzeki albo Czarni Bracia" oraz dzieła tworzącego w międzyczasie Georga MacDonalda. Jeśli jednak spojrzeć na ten gatunek w szerszej perspektywie, rozumianej z uwzględnieniem science-fiction, to należałoby uważać za pewien wstęp do niego wcześniej napisaną powieść z 1818 roku "Frankenstein, czyli współczesny Prometeusz", autorstwa Mary Shelley.
Przełomowym momentem w spopularyzowaniu fantasy na świecie było mimo wszystko publikowanie od 1923 roku amerykańskich magazynów kojarzących ze sobą ten nurt z science-fiction, a następnie wydanie "Hobbita" J.R.R. Tolkiena w 1937 roku, później zaś jego najbardziej znanej trylogii "Władcy Pierścieni". Ugruntowaniem przejścia fantasy do głównego nurtu kultury masowej było niewątpliwie wydanie serii będącej pozycją dla dorosłego czytelnika, opowiadającej o przygodach Conana z Cymerii, którego powołał do życia Robert E. Howard.
Specyfika krain i tworów rodem z innego świata
Każda z kreacji, jaką zalicza się do fantasy w szerokim tego słowa znaczeniu, niezależnie od formy, charakteryzuje się pewnymi cechami. Jedną z najważniejszych jest autorska koncepcja świata, która z założenia musi być odrębna od tego realnego, np. za pośrednictwem praw rządzących rzeczywistością (odmienna fizyka czy magia ją uzupełniająca). Jednocześnie cała różnica między tymi konstrukcjami winna być usystematyzowana oraz przedstawiona w sposób spójny, a także z góry określony.
Najlepszym przykładem na tę regułę jest obecność nietuzinkowych ras – takich, jak: elfy czy krasnoludy w świecie Tolkiena, które nie mają swoich odpowiedników w rzeczywistości.
|
Również sposób ich zaprezentowania ujawnia konkretne cechy fizjonomiczne, biologiczne, kulturowe, religijne czy nawet zupełnie wyjątkowy i w całości opracowany język. Jest to przeciwieństwo elementów znanych nam z baśni oraz mitów, gdzie zjawiska, a także wszelkie stworzenia występują bez konieczności podania przyczyny ich umiejscowienia. |
![]() |
![]() |
Heroic Fantasy to najpopularniejsza, a zarazem najmniej szanowana podkategoria tego nurtu z racji niezbyt skomplikowanej fabuły, która skupia się właściwie tylko na głównym bohaterze. Jego losy najczęściej wpasowują się w porzekadło "od zera do bohatera". Elementy baśniowe, motyw bezustannej walki dobra ze złem czy sceny batalistyczne są tutaj wyjątkowo często powielane. |
|
Magdalena Książek www.TwierdzaWyobrazni.pl |
![]() |
pp12