BEZPŁATNIE ORGANIZUJEMY PROMOCJĘ FIRM KAŻDEJ BRANŻY, STOWARZYSZEŃ, ARTYSTÓW - inkubator@portalpolski.pl

Niecodzienna filozofia codzienności

21.06.2014 / czytano: 876 razy

Życzliwość dla każdego człowieka, rozmaicie pojmowana twórczość, pozytywne nieprzystosowanie, sprzeciw wobec stagnacji, celebrowanie dnia codziennego, indywidualny rozwój, konsekwentne budowanie własnego „ja”, krytyka a nawet bunt wobec zastanej rzeczywistości, odwaga w kształtowaniu własnego poglądu na świat, pokojowe nastawienie do innych, dążenie do wyższych wartości a także… taniec – to elementy filozofii codzienności, która została powołana do życia przez profesor Marię Szyszkowską.

REKLAMA



Filozofia codzienności to filozofia skupiona na człowieku. Odpowiada na jego potrzeby i pragnienia, nie zawsze wyraźnie sprecyzowane i określone. Każdy ma w sobie pewne marzenia, z których czasem nie zdaje sobie sprawy lub nie ma tyle odwagi, aby je odkryć. Niejednokrotnie jest zbyt zajęty bądź zmęczony pracą zawodową by jeszcze zajmować się swoimi zainteresowaniami. Przyczynia się do tego niestety nasza zabiegana rzeczywistość. Warto jednak mieć pasje, i je rozwijać. Do tego m.in. zachęca filozofia codzienności, będąca zbiorem drogowskazów życiowych dla ludzi poszukujących i myślących głębiej. Dla tych, którzy stracili sens życia, ale także dla tych, którzy chcą wzbogacić swoje istnienie o nowe, pouczające doświadczenia. Książka prof. Szyszkowskiej pt. „Twórcze niepokoje codzienności” zawiera rozdziały zwracające nam uwagę na to jak żyć, aby naszą codzienność, usianą obowiązkami, ubarwić i wzbogacić – to także zarys filozofii codzienności, jak napisała sama autorka.
 
Niezwykle istotne w codzienności jest spotkanie z drugim człowiekiem i budowanie z nim dialogu. Wchodząc z kimś w dialog, ścierając poglądy a potem dochodząc do konsensusu, tworzymy wspólnotę. Ludzie są z natury stworzeni do funkcjonowania w społeczeństwie, w mniejszych czy większych grupach. Skoro i tak od tego nie uciekniemy, dlaczegóż by, codziennie funkcjonując w jakiejś wspólnocie, nie umacniać jej i nie czynić bardziej przyjazną? Wydaje się to oczywiste, ale czy się nad tym zastanawiamy?

Filozofia codzienności mówi prostym językiem o sprawach wartościowych dla każdego z nas: dążeniu do szczęścia, poszukiwaniu sensu życia, działaniu na rzecz drugiego człowieka.

Za przykład może tu posłużyć wolontariat, czyli dobrowolna i bezinteresowna pomoc czy też służba drugiemu człowiekowi - słabszemu, choremu, potrzebującemu. Każdemu, komu można poświęcić swój czas. Na zasadzie wolontariatu można działać w rozmaitych organizacjach pozarządowych, fundacjach, stowarzyszeniach, których mamy sporo w naszym kraju.
Wolontariat to bezinteresowność i życzliwość, a one także wpisują się w całe spektrum zaleceń filozofii codzienności. Dobrze, gdy już od czasów szkolnych proponuje się dzieciom wolontariat – zbiórki, akcje dobroczynne. To kształtuje ich charakter na całe życie i wpaja poczucie obowiązku wobec drugiego człowieka, które propagował w poglądach Immanuel Kant, niemiecki „ojciec pokoju”, twórca imperatywu kategorycznego, filozoficzny Mistrz profesor Szyszkowskiej. Wartościowe postawy zaszczepione w dzieciństwie, procentują potem w dorosłym życiu.
   

Obecnie niemalże w każdej szkole działa jakiś wolontariat więc możliwości jest mnóstwo. Obserwujemy to codziennie: jakże często osobom chorym czy potrzebującym przychodzą z pomocą zwykli ludzie. Sprzyja to rozwojowi społeczeństwa obywatelskiego, które sami powinniśmy kształtować z wewnętrznej potrzeby.
Wolontariat może być źródłem osobistej satysfakcji, zadowolenia. Gdy sami jesteśmy szczęśliwi, przekazujemy to szczęście dalej. Wtedy ono promieniuje i oddziałuje na innych. Bo radość rodzi radość a życzliwość - życzliwość. Czesław Znamierowski, polski filozof prawa i etyk sformułował koncepcję życzliwości powszechnej, mającej wyjątkowe znaczenie w społeczeństwach demokratycznych. Założenia tej teorii winny mieć praktyczne przełożenie i wymiar aksjologiczny w demokracji.  Maria Szyszkowska często nawiązuje do tejże koncepcji w swych książkach, wykładach i publikacjach. Życzliwość również należy do filozofii codzienności.
 
Bliskość i porozumienie duchowe bywają ważniejsze, aniżeli najpiękniejszy nawet dom, samochód czy inne dobra materialne, które są rzeczami nabytymi. Oczywiście pragniemy przebywać w ładnie urządzonej przestrzeni we własnym domu, i bardzo dobrze, ale nie powinno to być sprawą najważniejszą czy przeszkodą w przyjaźni. Funkcjonowanie w zgodzie ze sobą samym i ludźmi nam życzliwymi, „bratnimi duszami” to, wedle filozofii codzienności, warunek konieczny do poczucia własnego spełnienia. Przyjaźń potrzebna jest każdemu bez wyjątku.
 
Kontakt z ludźmi poszerza nasz światopogląd, pomaga poznać stanowiska innych. Jesteśmy wówczas bardziej świadomi, więcej wiemy a to pomaga w życiu. Dlatego dążmy do wiedzy. Podobnie jest z  powieściami. Od książek jakie czytamy, niejednokrotnie zależą nasze wybory. Weryfikujemy postawy bohaterów z naszymi własnymi poglądami. Warto czytać. I to nie tylko artykuły w Internecie, gdzie często funduje się nam sieczką informacyjną w ogromnym natłoku wiadomości, czy upolitycznioną w mniejszym lub większym stopniu prasę, ale właśnie powieści. Sięgajmy po powieści psychologiczne, przygodowe, także historyczne, bo one pełne są światów, rzeczywistych lub nie, jakie warto poznać. Media to dobrodziejstwo, ale trzeba umieć szukać w nich tego, co wartościowe.
 
Do własnego rozwoju zgodnego z filozofią codzienności przyczynia się również twórczość oraz rozwijanie indywidualnych zainteresowań. Poezja, literatura, historia, nauka, sztuka, wprowadzają piękno w nasze życie. Również realizacja pasji poprzez śpiew, taniec, muzykę, aktorstwo, czy realizowanie społecznikowskiego powołania na drodze wspomnianego już wolontariatu nadaje głębię naszemu życiu i pozwala wyrwać ze swoistego kieratu, gdy kursujemy, przykładowo, na drodze praca – szkoła/uczelnia – dom.
 
Taniec to odrębny rozdział „Twórczych niepokojów codzienności”, który pani Maria zadedykowała swemu mężowi Janowi Stępniowi. Dzięki tańcu zapominamy o troskach, przenosimy się w jakby inną rzeczywistość, wyzwalamy w sobie i potęgujemy radość życia. Taniec pomaga odpocząć, również psychicznie, a w sytuacjach napięcia jest to nam bardzo potrzebne. Napięcia niekoniecznie związanego z pracą zawodową, bo często jest ona źródłem spełnienia w życiu. Taniec to radość.
 
Wracając do pasji: gdy już ją odkryjemy, bo może się ona objawić w najmniej oczekiwanym dla nas momencie, powinniśmy pielęgnować ją i pożytkować dla siebie i innych w wolnym czasie, zamiast trwonić go np. przed telewizorem. Nie powinno się jednak za wszelką cenę dostosowywać do innych celem uzyskania akceptacji, co warto zaznaczyć, bo to pesymistycznie nastraja do świata i do nas samych. Wiąże się to z koncepcją pozytywnego nieprzystosowania, sformułowaną przez polskiego psychologa i psychiatrę, Kazimierza Dąbrowskiego. Poza tym nadmierne ujednolicanie prowadzi do uczestnictwa w popularnej, łatwo dostępnej, powszechnej i przeciętnej rozrywce czy sztuce. Usłyszałam kiedyś zdanie: Trzymaj się z dala od kultury masowej, będziesz zdrowsza. Sądzę, że zawiera ono przesłanie, aby rozwijać w sobie pasje indywidualnie, bez względu na to co modne i „na topie”. Tylko wtedy będziemy szczęśliwi. Według profesor Szyszkowskiej tworzenie ma dobroczynny charakter również gdy zmierzamy się z chorobą czy jakimś nieszczęściem. Wielu ludzi odnajduje pociechę w tworzeniu dzieł nawet dla samych siebie, bo to pomaga zapomnieć o cierpieniu i nie załamywać się – a to najgorsze, co można zrobić. 
 
Filozofia codzienności budzi sympatię, ponieważ zachęca do celebrowania urody życia, na przekór trudnościom, jakim codziennie stawiamy czoła. Można starać się być szczęśliwym mimo kłopotów, z którymi każdy z nas się boryka. Bo nie ma chyba ludzi bez problemów. Z książek miłośniczki Kanta wyłania się stanowisko nasycone życzliwością  i  przyjaznym nastawieniem w stosunku do każdego człowieka. Czyż nie jest to przeslanie uniwersalne? W obecnej rzeczywistości, pełnej rywalizacji, zazdrości, której sami często doświadczamy, wskazania filozofii codzienności powinniśmy szczególnie wdrażać w życie. Starać się odnosić przyjaźnie w stosunku do ludzi. W końcu żyjemy obok siebie czy nam się to podoba czy nie. Nawet jeżeli nas ktoś rani, nie oznacza to, że inna osoba postąpi tak samo. Oczywiście tak się zdarza, jak to w życiu, ale pamiętajmy: każdy nowo poznany człowiek to odrębna historia i trzeba każdego traktować indywidualnie. Tu dochodzimy do potrzeby zwiększenia tolerancji w naszym życiu publicznym. A zamiast pouczać innych, co zdarza nam się czynić, najlepiej zacząć od samego siebie. Czyż nie jest to prosta filozofia? W teorii chyba tak, ale filozofia także ma wymiar praktyczny, a codzienności wybitnie widoczny.
 

    Bardzo pozytywne efekty w życiu przynosi pisanie pamiętnika. Kiedy dzień się kończy, przychodzi moment refleksji i zastanawiamy się, co nam się udało, a co nie. Czy kogoś nie zraniliśmy, lub ktoś nas, a jeśli tak, to dlaczego. Czasem zdajemy sobie z tego sprawę, czasem nie. Chyba zależy to od indywidulanie rozwiniętej wrażliwości i umiejętności wnikliwego obserwowania otaczającego nas świata. W każdym razie możemy zwierzyć się pustym kartom, dać upust naszym emocjom, uczuciom, przemyśleniom. Przelać na papier okruchy dnia - mówiąc poetyckim językiem Jana Stępnia. Karta w pamiętniku to kolejna karta księgi naszego życia, którą sami codziennie zapisujemy i tylko od nas zależy jaki przybierze ona kształt.
Na koniec chcę wspomnieć o fascynacji prof. Marii Szyszkowskiej filozofem z Królewca, Immanuelem Kantem, którego poglądy miały wpływ na ukształtowanie jej własnego stanowiska filozoficznego, nie zawsze znajdującego aprobatę w społeczeństwie. Jan Stępień, mąż Marii Szyszkowskiej, poświęcił Kantowi i swej żonie taki oto wiersz:

 

Pan Kant głośno ziewa
a pani Maria prosi do zabawy
swoje ręce
i rozedrgane nóżki
Pan Kant z nudów przygrywa
na idealnym grzebyku
a pani Maria
tańczy ostatni traktat
o prawie natury
Wiruje aż się kurzy

od tej metafizyki

Filozofię codzienności Maria Szyszkowska zarysowała w wielu swych książkach. Były to: m.in.: "Drogowskazy", "W opozycji do przeciętności czyli własna droga ku wolności", "Stwarzanie siebie", "Spotkania w salonie", "Granice zwierzeń", "Za horyzontem". Nic nie stoi na przeszkodzie aby nadal o niej mówić i podkreślać jej uniwersalny charakter.
 
***
Prof. zw. dr hab. Maria Szyszkowska
– filozof, profesor zwyczajny, senator RP V kadencji. Ukończyła studia na Wydziale Prawa UW i Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej ATK. Habilitowała się na Wydziale Filozoficznym KUL. W 1992 roku utworzyła Zakład Filozofii Polityki w Instytucie Studiów Politycznych PAN. Wykładała filozofię na uniwersytecie w Wiedniu. W latach 1994-97 była sędzią Trybunału Stanu RP. Za działalność publiczną 30 marca 1999 została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2005 roku z inicjatywy Szwajcarii była nominowana do Pokojowej Nagrody Nobla.
Jest wiceprzewodniczącą polskiego oddziału Stowarzyszenia Kultury Europejskiej (SEC) oraz prezesem Pacyfistycznego Stowarzyszenia Wolnej Myśli. Należy m.in. do Związku Literatów Polskich, Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, Związku Nauczycielstwa Polskiego oraz Internationale Gesellschaft "System der Philosophie". Opublikowała kilkadziesiąt książek z zakresu filozofii prawa oraz polityki. Wykłada na Uniwersytecie Warszawskim i w Wyższej Szkole Menedżerskiej w Warszawie. Sformułowała własną teorię prawa naturalnego i filozofii codzienności.
Jak Przedmowie Księgi dedykowanej Profesor Szyszkowskiej napisała dr Anna Kryniecka, „Maria Szyszkowska w środowisku uczonych bywa nazywana Pierwszą Damą Polskiej Filozofii”.
 
Fot. Okładki książek prof. Marii Szyszkowskiej poświęconej filozofii codzienności oraz księgi dedykowanej pod red. Anny Krynieckiej oraz "Okruchy dnia" Jana Stępnia.
 
Agnieszka Małecka

pp12

Lista komentarzy

Brak komentarzy

Dodaj komentarz

Nick:
Treść:
Przepisz kod:
REKLAMA