BEZPŁATNIE ORGANIZUJEMY PROMOCJĘ FIRM KAŻDEJ BRANŻY, STOWARZYSZEŃ, ARTYSTÓW - inkubator@portalpolski.pl

Różne kultury, religie, obyczaje – gdzie najciekawiej dopełniają się w Polsce?

01.03.2015 / czytano: 3520 razy

Już jako dzieci wiedzieliśmy, kim była Wanda, co nie chciała Niemca, i jak dobrym rozbójnikiem był Janosik, który bogatym zabierał, a biednym rozdawał. Jadąc w góry, wzdrygamy się na widok Śpiącego Rycerza na Giewoncie, a w Krakowie czekamy na hejnał grany z mariackiej wieży. Na kartach książek jawi się Smok Wawelski i przebiega stado myszy, które zjadły Popiela.

Z podań i legend dowiadujemy się, kim jesteśmy. Co dobre, bo polskie – kultywujemy. Tylko czy aby wszystkie tradycje i obyczaje są nasze, rodzime?

REKLAMA



Kraj Mieszka I wiele przeszedł, by wyglądać tak jak dziś. Dziejowe zawieruchy, najazdy i pożogi przechodził – prawie zawsze – pomyślnie. Oddany w ręce szlachty, był miejscem kultywowania rodzimych tradycji, skrzętnie zapisywanych w diariuszach wielkich rodów, przechowywanych w sarmackich dworach. Po połączeniu Polski i Litwy w 1569 r. powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów. Jako jedyny kraj w XVI-wiecznej Europie gwarantowała wolność wyznania. Do „państwa bez stosów” masowo emigrowali innowiercy – wyznawcy prawosławia, islamu czy staroobrzędowcy, znajdując schronienie w wielonarodowym państwie. Polska stała się domem dla wielu religii i narodowości.
 
Babski comber, czyli baby na miotłach

Ślązacy – to oni najliczniej zadeklarowali niepolskie pochodzenie podczas Narodowego Spisu Powszechnego w 2011 r. Ich tradycja jest bardzo bogata, a obrzędowość czerpie z połączenia trzech kultur: polskiej, niemieckiej i morawskiej. Po drugiej wojnie światowej Ślązacy zostali odrzuceni przez Niemców, a ze strony Polaków spotkali się z niechęcią. Część mieszkańców domaga się utworzenia autonomicznego regionu w dawnych granicach Górnego Śląska. Zwolennicy tej koncepcji powołali do życia organizację – Ruch Autonomii Śląska (RAŚ), która działa na rzecz tożsamości śląskiej.
 
Kojarzeni są z charakterystyczną gwarą, zamieszkują tereny bogate w złoża węgla i inne surowce. Swoją pracę zaczynają od zjazdu windą w głąb szybu. Na co dzień ciężko pracują, wydobywając węgiel kamienny, jednak 4 grudnia – w dzień św. Barbary – mężczyźni przywdziewają galowe mundury, by uroczyście ubrani przemaszerować razem z orkiestrą przez górnicze ulice i osiedla. Pochód kończy się piknikiem lub hucznym festynem. Ślązacy celebrują jedynie dzień urodzin, tzw. „geburstak”, nie obchodzą zaś imienin. Wyjątkiem są Barbórka i dzień św. Floriana – patronów górników i hutników. Bardzo popularnym zwyczajem jest tzw. babski comber, w którym początkowo brały udział tylko kobiety. Zgodnie z tradycją, młode i świeżo poślubione kobiety były przywożone do karczmy na miotłach lub widłach przez starsze mężatki. Młódki musiały się wkupić w ich towarzystwo za pomocą wódki, inicjując wejście w stan małżeński. Tańczono przy tym ludowe tańce: trojaka, polkę czy krakowiaka. Z zamążpójściem wiąże się również polterabend, czyli zwyczaj tłuczenia naczyń pod domem panny młodej po to, aby je posprzątała. Tradycja symbolizowała pożegnanie dawnego życia i rozpoczęcie nowego.
 
Dyngus po naszemu

Kaszubi zamieszkują region od Pomorza Gdańskiego po Bory Tucholskie, a ich folklor jest ciągle żywy. Oprócz znanego haftu czy ozdobnego rzemiosła mogą poszczycić się językiem regionalnym, który – w odróżnieniu od gwar – ma swój uregulowany status prawny. Dzięki temu kaszubscy maturzyści mogą zdawać egzamin dojrzałości w swoim języku. Na co dzień kaszubski rozbrzmiewa w mowie potocznej – pod strzechami domów, ale również w szkołach, urzędach czy popularnym Radiu Kaszёbё nadającym programy w języku regionalnym. Kaszubi wyróżniają się nie tylko językiem.

Popularny w całej Polsce wielkanocny zwyczaj – śmigus-dyngus – tutaj nie polega na oblewaniu się wodą. Chłopcy chodzą od domu do domu i smagają gałązkami jałowca nogi dziewczyn. Te chętnie znoszą ból, po cichu wierząc, że im bardziej będą podrapane, tym szybciej wyjdą za mąż. Mieszkańcy Kaszub hucznie obchodzą również święto sobótki – zabawy taneczne odbywają się przy palonych ogniskach nad brzegami jezior. Przystrojone dziewczęta puszczają do rzek i jezior wianki z zapalonymi świecami, by wywróżyć sobie męża. Jeśli wianek wyłowi kawaler, zamążpójście będzie szybkie, jeśli kwiaty będą długo pływały po tafli – małżeństwo nadejdzie, ale nieprędko. Zatopiony wianek zwiastuje staropanieństwo. Znany w całym regionie jest również zwyczaj truskawkobrania, który corocznie przybiera formę wielkiej imprezy plenerowej, na której główną atrakcją są truskawki.
 
W ukraińskiej duszy

Ukraińską wieś poznamy po niebieskich ścianach domów, które mieszkańcy malują w ten sposób, by – jak mówią – uchronić się przed muchami. To wyznawcy prawosławia, którzy posługują się własnym kalendarzem juliańskim dla zaznaczenia odrębności obrządku. Święta Bożego Narodzenia, tzw. Rizdwo Chrystowe, są obchodzone 7-9 stycznia.

W wigilię świąt, 6 stycznia, Ukraińcy, podobnie jak Polacy, zasiadają do uroczystej kolacji, na której nie może zabraknąć 12 potraw, wśród których są dania rybne, kapuśniak, gołąbki czy pierogi. Domostwa są odwiedzane przez kolędników, którzy wybierają spośród siebie „Łatkowego” lub „Brzozę”, który zbiera od domowników kiełbasę i słoninę. W ostatni tydzień karnawału obchodzone są maslenice, czyli huczne przejście z okresu zimowego na wiosenny. W czasie świąt spożywa się bliny, będące odpowiednikami naleśników, oraz hucznie się bawi. Dawniej wierzono, że blin jest symbolem słońca, a zjadając go, otrzymuje się cząstkę ciepła, która wzbogaca człowieka pierwotną siłą.
 
Podlaskie – symbioza kultur

Jest niczym prężnie działający mechanizm, w którym koła zębate różnorodnych kultur, tradycji i wierzeń wzajemnie się zazębiają i spójnie łączą, pracując na rzecz wspólnego dobra, któremu na imię Podlaskie. W północno-wschodniej części Polski spotkamy Białorusinów, Litwinów, Ukraińców, Romów, Rosjan czy ludność tatarską, które połączyła wspólna ziemia i niebo nad głowami. Barwną mozaikę kulturową tworzą 3 wielkie religie – katolicyzm, prawosławie i islam, które tutaj się spotykają. Oprócz kościołów katolickich widzi się równie często cerkwie czy synagogi, a wyznawcy prawosławia licznie pielgrzymują na Świętą Górę Grabarkę. Aby umożliwić międzynarodowy dialog, białostoczanin, Ludwik Zamenhof, stworzył język esperanto.

 
Folklor Podlaskiego przejawia się nie tylko w architekturze sakralnej, ale również w unikatowej zabudowie wsi, która prezentuje ornamentykę kresową. Białorusini kultywują tradycję rękodzielnictwa, wyplatając wzorzyste tkaniny. Podczas lipcowych obchodów Nocy Kupały nie milkną śmiechy i ludowe tańce. Chłopcy skaczą przez rozpalone ogniska, by zapewnić sobie zdrowie, powodzenie, a także szybko znaleźć żonę. Podobnie dziewczęta wyplatają wianki i puszczają je na wodę. Tej nocy zakwita również – według legendy – magiczny kwiat paproci, a znalazcy gwarantuje wielkie skarby.
 
W Podlaskiem swoją siedzibę mają również Tatarzy. W Kruszynianach – wiosce nadanej im przez króla Jana III Sobieskiego – znajduje się meczet i mizar (tatarski cmentarz). Zachwycają nie tylko barwne, tatarskie stroje, tak bardzo odmienne, ale również orientalna kuchnia: kołduny tatarskie, pierekaczewniki, trybuszoki i bielusze, których smak jest nie do opisania. Do dzisiaj organizowane są inscenizacje bitew z udziałem oddziałów tatarskich.
 
W XVII w. Polska rozbrzmiewała wielością języków, syciła bogactwem obyczajów i wzbogacała mieszkańców nadwiślańskiego kraju różnorodnością tradycji. Dzięki nim dziś możemy zanucić „Nie masz cwaniaka nad warszawiaka”, zachwycić się urodą Łazienek Królewskich czy posłuchać „Snu o Warszawie” przed meczem Legii. Możemy o wiele więcej, czerpiąc do woli z dorobku innych kultur.



Artykuł zrealizowany jest w ramach projektu pn. „Podlaskie – odwieczna potrzeba natury” finansowanego z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego, Oś priorytetowa III. Rozwój turystyki i kultury, Działanie 3.1 Rozwój atrakcyjności turystycznej regionu. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu Samorządu Województwa Podlaskiego.

 

Lista komentarzy

Brak komentarzy

Dodaj komentarz

Nick:
Treść:
Przepisz kod:
REKLAMA